SGK Genel Yazı — 5510 s.K. md.100 ve 102 Kapsamındaki Kurum Uygulamaları

Sosyal Güvenlik İl/Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüklerinden Genel Müdürlüğümüze intikal eden yazıların incelenmesinden; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 100 üncü maddesine göre gerçek ve tüzel kişilerden bilgi ve belge istenildiği, anılan belgelerin yasal süresi içerisinde mücbir sebep olmaksızın verilmemesi halinde, 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca idari para cezası uygulanıp uygulanmayacağı konusunda tereddütlerin yaşandığı anlaşılmıştır.

Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge isteme hakkı, bilgi ve belgelerin Kuruma verilme usulü” başlıklı 100 üncü maddesinde;

"5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişiler doğrudan, münferit olarak bilgi ve belge istenmesi hariç olmak üzere kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ise Kurumla yapılacak protokoller çerçevesinde, Devletin güvenliği ve temel dış yararlarına karşı ağır sonuçlar doğuracak hâller ile özel hayat ve aile hayatının gizliliği ve savunma hakkına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla özel kanunlardaki yasaklayıcı ve sınırlayıcı hükümler dikkate alınmaksızın gizli dahi olsa Kurum tarafından kişilerin sosyal güvenliğinin sağlanması, 6183 sayılı Kanuna göre Kurum alacaklarının takip ve tahsili ile bu Kanun kapsamında verilen diğer görevler ile sınırlı olmak üzere istenecek her türlü bilgi ve belgeyi sürekli ve/veya belli aralıklarla vermeye, bilgilerin elektronik ortamda görüntülenmesini sağlamaya, görüntülenen bu bilgilerin güvenliğini sağlamaya, muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü belge ile vermek zorunda oldukları bilgilere ilişkin mikrofiş, mikrofilm, manyetik teyp, disket ve benzeri ortamlardaki kayıtlarını ve bu kayıtlara erişim veya kayıtları okunabilir hale getirmek için gerekli tüm sistem ve şifreleri incelemek için ibraz etmeye mecburdurlar.

Bu madde kapsamında ilgili kişi, kurum ve kuruluşlar Kurumun belirleyeceği süre içerisinde söz konusu talebe cevap vermek ve gereken kolaylığı göstermekle yükümlüdürler.

Bu maddenin uygulanması ile ilgili usül ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmü,

Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde ise; “5510 sayılı Kanunun 100 üncü maddesi kapsamında Kurum tarafından istenen bilgi ve belgeleri belirlenen süre içinde mücbir sebep olmaksızın vermeyen kamu idareleri, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişiler hakkında, aylık asgari ücretin beş katı tutarında, geç verilmesi halinde ise aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır....." hükmü yer almaktadır.

Bahse konu Yönetmeliğin “Bilgi ve belgelerle ilgili genel hükümler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bilgi ve belgelerin istenmesi, Kurum tarafından kişilerin sosyal güvenliklerinin sağlanması, 6183 sayılı Kanuna göre Kurum alacaklarının takip ve tahsili ile Kanunla Kuruma verilen görevlerin yerine getirilmesiyle sınırlıdır.” hükmü,

“Bilgi ve belgelerin doğrudan, münferiden veya protokolle istenilmesi” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bilgi ve belgeler; bankalar, döner sermayeli kuruluşlar ve diğer gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan istenir.” hükmü,

“İdari Para Cezası” başlıklı 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “ Protokol yapılarak alınacak bilgi ve belgeleri, protokolde belirtilen sürede mücbir sebep olmaksızın vermeyenlere; ayrıca münferiden ya da protokol kapsamı dışında Tebligat Kanunu hükümleri çerçevesinde istenen bilgi ve belgeleri Kurumca belirtilen süre içinde mücbir sebep olmaksızın vermeyen kamu idareleri, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişilere Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi gereğince işledikleri fiillere göre işlem yapılır.” hükmü yer almaktadır.

Yine 5510 sayılı Kanunun 100 üncü maddesinin uygulama usul ve esaslarına ilişkin olarak 10/06/2014 tarih, 29026 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Bankalar ve Kamu İdareleri Tarafından Yapılacak Olan Sigortalılık Kontrolü ile Kurum ve Kuruluşlardan Alınacak Bilgi ve Belgelere Dair Tebliğ” in “Bilgi ve belgelerin doğrudan, münferiden veya protokolle istenilmesi” başlıklı 34 üncü maddesinin 5 inci fıkrasında; “Münferiden bilgi ve belge istenmesi hariç olmak üzere kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar dışında kalan, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar ile diğer gerçek ve tüzel kişilerden istenen bilgiler Kuruma gönderilir.” hükmü,

“İdari Para Cezaları” başlıklı 35 inci maddesinde ise; “Bu Tebliğ kapsamında belirtilen sigortalılık kontrolleri ve buna müteakip bildirme yükümlülüklerini yerine getirmeyen kamu idareleri ve bankalar ile diğer kuruluşlara, Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi, Kanunun 11 inci maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yasal süresi içinde yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlara Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi, bilgi ve belgeleri belirtilen şekilde ve sürede vermeyenlere aynı maddenin (i) bendindeki işledikleri fiillere göre işlem yapılır.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre; 5510 sayılı Kanunun 100 üncü maddesi ile anılan maddenin uygulama usul ve esaslarına ilişkin olarak yayımlanan, Bankalar ve Kamu İdareleri Tarafından Yapılacak Olan Sigortalılık Kontrolü ile Kurum ve Kuruluşlardan Alınacak Bilgi ve Belgelere Dair Tebliğ ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde; Kuruma bilgi ve belge verme yükümlülüğü sadece kamu kurum ve kuruluşları ile sınırlı tutulmayıp, diğer gerçek ve tüzel kişilerinde bilgi ve belge vermeye zorunlu olduğu, Kurumun bilgi ve belge isteme hakkının Kuruma 5510 sayılı Kanun kapsamında verilen diğer görevlerin ifası içinde kullanılabileceği, yine Tebligat Kanunu hükümleri çerçevesinde istenen bilgi ve belgelerin Kurumca belirtilen süre içinde mücbir sebep olmaksızın vermeyenlerden diğer gerçek ve tüzel kişilere de Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i)

bendi gereğince işlem yapılacağı açıkça düzenlendiğinden,

7201 sayılı Tebligat Kanunu çerçevesinde, Kurumumuz Kısa Vadeli Sigorta Servisleri tarafından 5510 sayılı Kanunla Kurumumuza verilen görevlerin yerine getirilmesi için gerçek ve tüzel kişilerden tebligat usulü ile talep edilen bilgi ve belgelerin yasal süresi içerisinde mücbir sebep olmaksızın Kurumumuza verilmemesi halinde, 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca idari para cezasının uygulanması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesi ve gereğinin buna göre yapılmasını rica ederim.

İsmail YILMAZ
Kurum Başkanı a.
Genel Müdür